Op zondag 4 oktober vinden er in Brazilië algemene verkiezingen plaats. De Brazilianen kiezen die dag hun president, gouverneurs, senatoren en volksvertegenwoordigers op federaal en staatsniveau. Het ziet ernaar uit dat vooral de presidentsverkiezing een spannende strijd gaat worden in het sterk gepolariseerde Brazilië. In de recente peilingen gaat het daarbij vooral om de zittende president Luiz Inácio Lula da Silva en de rechtse kandidaat Flávio Bolsonaro.

Mijn keuze zou op Lula vallen

Ik woon al 24 jaar in Brazilië, betaal er belasting maar stemmen mag ik niet. Toch heb ik er een mening over. Ik heb niet zoveel met Flávio Bolsonaro. Ook Lula is voor mij bepaald geen ideale president, maar als ik op dit moment zou mogen kiezen tussen deze twee kandidaten, dan zou mijn stem naar Lula gaan.

De kwestie van de Braziliaanse soevereiniteit

Mijn bezwaren tegen Flávio Bolsonaro gaan verder dan zijn politieke opvattingen. Zijn nauwe verbondenheid met Donald Trump en vooral de rol van zijn broer Eduardo Bolsonaro spelen voor mij daarbij een belangrijke rol. Eduardo woont inmiddels in de Verenigde Staten en heeft daar actief aangedrongen op Amerikaanse sancties tegen Braziliaanse instellingen en functionarissen. Die druk heeft in het verleden zelfs geleid tot Amerikaanse maatregelen tegen Braziliaanse autoriteiten en hogere tarieven op Braziliaanse producten. Ook Flávio zelf heeft zich tegenover de regering-Trump uitgesproken voor Amerikaanse maatregelen tegen Braziliaanse autoriteiten.

Voor mij raakt dit aan iets fundamenteels: de soevereiniteit van Brazilië. Natuurlijk staat het iedereen vrij om kritiek te hebben op de Braziliaanse regering of het Braziliaanse Hooggerechtshof. Maar ik vind het iets heel anders wanneer Braziliaanse politici een buitenlandse regering vragen om economische en politieke druk op hun eigen land uit te oefenen. Dat vind ik moeilijk te verenigen met mijn opvatting van nationale soevereiniteit.

De juridische schaduw rond de familie Bolsonaro

Ook juridisch is de familie Bolsonaro bepaald niet onomstreden. Jair Bolsonaro is inmiddels veroordeeld voor zijn rol bij de poging de verkiezingsuitslag van 2022 te ondermijnen. Tegen Flávio Bolsonaro lopen daarnaast juridische onderzoeken, onder meer naar vermeende corruptie en witwassen. Dat zijn voor mij, naast zijn politieke opvattingen en zijn banden met de regering-Trump, extra redenen om grote vraagtekens bij zijn kandidatuur te zetten.

Waar blijft de nieuwe generatie?

Dat betekent overigens niet dat ik Lula een ideale president vind. Integendeel. Ik vind hem persoonlijk een aardige man en ik vind dat hij, alles bij elkaar genomen, geen slechte president is. Lula heeft inmiddels een leeftijd bereikt waarop je zou mogen verwachten dat hij ruimte maakt voor een nieuwe generatie. Wat mij betreft heeft hij nagelaten om een jonge, frisse opvolger klaar te stomen die het stokje van hem kan overnemen.

Geen ideale kandidaten

En daarmee zitten we bij deze verkiezingen met een merkwaardige situatie. De bevolking van Brazilië moet kiezen tussen twee kandidaten die allebei aan serieuze kritiek onderhevig zijn. Wat mij betreft ontbreekt er vooral een overtuigende, jongere kandidaat die boven de traditionele polarisatie tussen links en rechts weet uit te stijgen. Dat vind ik misschien wel de grootste teleurstelling van deze verkiezingen.